„Tam, w moim kącie ziemi...” – tatrzańskie wędrówki śladami twórczości Kazimierza Przerwy-Tetmajera

Zajęcia przybliżające twórczość artysty i zachęcające do interpretacji poezji, stanowią także okazję do zapoznania się z topografią Tatr oraz zasadami poruszania się w górach.

 

Uczestnicy: Uczniowie starszych klas szkół podstawowych i uczniowie szkół średnich

 

Cele ogólne:

  • Zapoznanie się z twórczością Kazimierza Przerwy-Tetmajera;
  • Rozwijanie umiejętności interpretacji utworu;
  • Wyszukiwanie potrzebnych informacji w książkach i Internecie;
  • Rozwijanie zdolności planowania;

Cele szczegółowe, uczeń:

  • Dokonuje selekcji utworów na podstawie ustalonych kryteriów;
  • Wyszukuje w utworach informacje dotyczące lokalizacji;
  • Ćwiczy rozpoznawanie emocji opisanych w utworze i panującego w nim nastroju;
  • Ćwiczy pracę z mapą szlaków pieszych;
  • Planuje wycieczkę uwzględniając długość i poziom trudności szlaków;
  • Przygotowuje zalecenia dot. odpowiedniego zachowania w górach

Potrzebne materiały:

  • Egzemplarze dzieł Kazimierza Przerwy-Tetmajera (w szczególności krótkie formy: Poezje, Na skalnym Podhalu);
  • Mapy szlaków turystycznych w Tatrach (w formie papierowej lub wyszukane przez uczniów w Internecie);
  • Komputery z dostępem do Internetu;
  • Karta pracy Ciche, mistyczne... Tatry w twórczości K. Przerwy-Tetmajera
  • Karta pracy Ruszamy! Plan wędrówki.
  • Karta pracy Tatrzański dekalog

Czas trwania: 90 minut

Przebieg zajęć:

  1. 1.              Kto, gdzie, jak? Pierwsza część zajęć służy przybliżeniu sylwetki artysty, tematyki jego twórczości, specyfiki tekstów „tatrzańskich”, opisanych w nich lokalizacji i panującego w utworach nastroju.
  2. a.              Zaczynamy od pytania, co uczniowie wiedzą o Tetmajerze. Prosimy o podawanie faktów i skojarzeń, najpierw bez zaglądania do podręczników czy Internetu. Kiedy żył? W jakim stylu tworzył? O czym pisał? Po wyczerpaniu odpowiedzi konfrontujemy je z wiedzą z podręcznika/internetu i uzupełniamy je o brakujące informacje.
  3. Koncentrujemy się na „tatrzańskiej” twórczości Tetmajera. Uczestnicy dzielą się na mniejsze grupy, w których będą pracować przez resztę zajęć. Rozpoczynamy od karty pracy Ciche, mistyczne... Tatry w twórczości K. Przerwy-Tetmajera. Pierwszym zadaniem uczniów jest wyszukanie (w książkach, w Internecie) wierszy i nowel artysty dotyczących Tatr i wypisanie wspomnianych w nich lokalizacji (szczytów, dolin, nazw miejscowości itp.). Uczniowie na karcie pracy opisują także panujący w utworach nastrój np. poprzez wpisanie opisującego go cytatu, wypisanie wykorzystanych w utworze przymiotników wskazujących na emocje czy określenie nastroju własnymi słowami na podstawie lektury. Każda grupa powinna przeanalizować od tym kątem przynajmniej 5 utworów, tak, aby na ich listach pojawiło się przynajmniej kilka różnych lokalizacji.
  4. Gdy uczniowie wypełnią kartę pracy, wspólnie omawiamy wymienione przez nich lokalizacje i nastrój, jaki ich zdaniem panuje w utworach.
    1. 2.              „Przychodzę się nauczyć jak spokój wygląda”. W drugiej części zajęć uczniowie planują wycieczkę w Tatry – w swojej propozycji uwzględniają zarówno wiedzę o twórczości K. Przerwy-Tetmajera, jak i zasady zachowania bezpieczeństwa w górach.
    2. a.              W pierwszym kroku uczniowie zastanawiają się, czym powinna charakteryzować się wycieczka, która pomoże jej uczestnikom wczuć się w opisany i omówiony wcześniej nastrój poezji Tetmajera. Jak duża powinna być grupa? W jakiej porze roku odbędzie się wycieczka? Będzie obejmować noclegi w hotelu czy w schronisku górskim? Czy powinna zawierać dodatkowe atrakcje lub aktywności? Swoje ustalenia każda z grup zapisuje w odpowiednich rubrykach karty pracy Ruszamy! Plan wędrówki.
    3. b.             Każda grupa może samodzielnie zdecydować, dla kogo przeznaczona jest ich wycieczka, trzeba jednak pamiętać, by zaplanowane trasy były odpowiednie dla kondycji i możliwości uczestników wycieczki. Również od uczniów zależy, czy ich wyprawa będzie jedno- czy kilkudniowa. W wypadku kilkudniowej wycieczki, trasę na każdy dzień należy opisać według schematu zawartego w karcie pracy, z wykorzystaniem mapy tatrzańskich szlaków. Wycieczka powinna uwzględniać opisane w twórczości K. Przerwy-Tetmajera lokalizacje.
    4. c.              Po zakończeniu pracy grupy przedstawiają swoje propozycje pozostałym zespołom. Prezentacja powinna zawierać informację o tym, którymi utworami inspirowana jest wycieczka, a autorzy projektu powinni umieć wskazać wybrane trasy na mapie szlaków.
    5. d.             Ostatnim elementem przygotowania do wyprawy jest przypomnienie zasad zachowania w górach. Uczniowie, uwzględniając specyfikę swojej wycieczki (np. udział dzieci, trudne szlaki) opracowują Tatrzański dekalog, który udostępniliby uczestnikom swojej wycieczki przed wyjazdem. Powinien zawierać on dziesięć najważniejszych, zdaniem uczniów, zasad zachowania w górach – związanych zarówno z bezpieczeństwem (np. odpowiedni ubiór, numery alarmowe) jak i ochroną przyrody w Parku Narodowym (kwestie odpadów, zrywania kwiatów itp.). Do stworzenia dekalogu uczniowie mogą posłużyć się informacjami z Internetu, np. zaleceniami zamieszczonymi na portalu Tatrzańskiego Parku Narodowego. Zasady mogą zostać przedstawione w wybranej przez uczniów formie: prostych zaleceń, ułatwiających zapamiętywanie rymów itd. Na zakończenie zajęć grupy odczytują wybrane zasady, uzasadniając, czemu to właśnie te kwestie uznali za najważniejsze.
  

Karta pracy: Ciche, mistyczne... Tatry w twórczości K. Przerwy-Tetmajera

Utwór

Miejsca

Nastrój

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ruszamy! Plan wędrówki

Liczba uczestników:

 

Uczestnicy (wiek, doświadczenie, przygotowanie fizyczne):

 

Nocleg (w hotelu, schronisku górskim, namiocie, ...):

 

Czas trwania wycieczki (w dniach):

 

Dodatkowe atrakcje/aktywności:

 

 

 

 

 

 

Trasa .............. :

Miejsce wyjścia:

 

Punkt docelowy:

 

Kolor szlaku:

 

Orientacyjny czas przejścia:

 

Uwagi:

 

 

Trasa ................ :

Miejsce wyjścia:

 

Punkt docelowy:

 

Kolor szlaku:

 

Orientacyjny czas przejścia:

 

Uwagi:

 

 

Tatrzański dekalog

 

1.

 

2.

 

3.

 

4.

 

5.

 

6.

 

7.

 

8.

 

9.

 

10.

 

Autor: Magdalena Celuch
psycholog