Dzień bez Przekleństw 17 grudnia – scenariusz lekcji bibliotecznej dla młodzieży

Zajęcia o komunikacji bez wulgaryzmów w życiu codziennym.

Uczestnicy: uczniowie szkół ponadpodstawowych

Cele ogólne:

- zwrócenie uwagi na kulturę i bogactwo języka

- poszukiwanie form wyrazu pozbawionych wulgaryzmów

Cele szczegółowe, uczeń:

- poszerza wiedzę na temat funkcji i szkodliwości przekleństw w języku mówionym i pisanym

- uczy się wyrażać treści i emocje bez używania wulgaryzmów

- wyszukuje i opracowujeinformacje

- rozszerza swój zasób słownictwa

- rozwija kreatywność

- ćwiczy umiejętność współpracy

Materiały pomocnicze:

Karta pracy Wulgaryzmy szkodzą

Karta pracy Przekleństwa pod lupą

Karta pracy Powiedz to inaczej

10 dużych arkuszy papieru i flamastry

Kartki i długopisy

Słownik Języka Polskiego, Słownik Wyrazów Bliskoznacznych, Słownik Synonimów (po kilka egzemplarzy)

Komputery z dostępem do Internetu

Duże arkusze brystolu, kredki, farby i flamastry do wykonania plakatów

Czas trwania: 3 godziny (3,5 godziny w licznych klasach)

Przebieg zajęć:

Dlaczego przeklinamy

1. Wprowadzenie – prowadzący podaje temat.

2. Dyskusja – uczestnicy rozważają zdanie: „Wszyscy przeklinają. Prawda czy fałsz?”

3. Ćwiczenie (praca w grupach) – 4-5-osobowe grupy tworzą mapę myśli wokół hasła „Przyczyny przeklinania”. Warto zwrócić uwagę uczniów na wzorce pochodzące z mediów i showbiznesu.

4. Prezentacja – grupy krótko przedstawiają swoje prace.

Zakaz przeklinania

1. Burza mózgów – prowadzący pyta: „Komu/W jakich sytuacjach nie wolno przeklinać? Dlaczego?” Zapisuje pomysły uczniów na dużym arkuszu papieru (np. osoba publiczna, nauczyciel, rodzic, sprzedawca w sklepie, uczeń na lekcji).

2. Ćwiczenie (praca w grupach) – uczestnicy uzupełniają Kartę pracy Wulgaryzmy szkodzą. Po zakończeniu ćwiczenia przedstawiają swoje przemyślenia na forum. Powstaje lista negatywnych skutków ubocznych przeklinania (duży arkusz papieru).

Przekleństwa pod lupą

1. Wyszukiwanie informacji (praca w grupach) – uczniowie szukają definicji słów: przekleństwo oraz wulgaryzm. Sprawdzają, jakie funkcje pełnią one w komunikacji (np. pomagają wyrażać różne emocje, dodają poczucia pewności, dowartościowują, są traktowane jak przecinki – tracą wtedy pierwotne znaczenie i siłę wyrazu, maskują ubogi zasób słownictwa) – Karta pracy Przekleństwa pod lupą.

2. Refleksja – uczestnicy dzielą się przemyśleniami. Można im zadać dodatkowe pytania, np. „Jak słucha się osoby, która w każdej sytuacji/przez cały czas przeklina?”, „Jak czujecie się, gdy ktoś mówi do was w wulgarny sposób?”

Powiedz to inaczej

1. Ćwiczenie(praca w grupach) – uczestnicy zastanawiają się, jak inaczej wyrazić różne treści i emocje (Karta pracy Powiedz to inaczej– każda grupa wybiera i opracowuje tylko jedną wersję).

2. Prezentacja – grupy przedstawiają efekty swojej pracy.

Dzień bez Przekleństw – plakat

1. Burza mózgów – uczestnicy zastanawiają się, jak przekonać innych członków społeczności szkolnej, że można obyć się bez przeklinania (duży arkusz papieru).

2. Wykonanie plakatu (praca w grupach) – uczniowie tworzą plakaty na Dzień bez Przekleństw, które następnie zostaną rozwieszone w różnych miejscach w szkole.

Zakończenie

Sesja informacji zwrotnych – uczniowie dzielą się przemyśleniami na temat zajęć i komunikacji pozbawionej przeklinania.

Karta pracy Wulgaryzmy szkodzą

(polecenie) Zastanówcie się nad negatywnymi skutkami używania wulgaryzmów. Zapiszcie je w tabeli.

Osoba publiczna w telewizji (np. dziennikarz lub polityk)

 

Nauczyciel w rozmowie z uczniem

 

Policjant wypisujący mandat kierowcy/rowerzyście

 

Rodzic karcący dziecko

 

Słowa popularnej piosenki, którą wszyscy śpiewają

 

Film pełen przemocy i wulgaryzmów wyświetlany we wczesnych godzinach

 

Chłopak w rozmowie ze swoją dziewczyną/ Dziewczyna w rozmowie ze swoim chłopakiem

 

Karta pracy Przekleństwa pod lupą

Dawniej wulgaryzmy kojarzono z klątwami, zaklęciami i urokami. Dziś stały się tak powszechne, że stopniowo zastępują inne formy ekspresji. Nadużywane tracą swoją moc i często brzmią po prostu źle.

(polecenie) Wyszukajcie znaczenia poniższych wyrazów (Słownik Języka Polskiego). Zastanówcie się, dlaczego ludzie przeklinają.

Przekleństwo (definicja)

 

Wulgaryzm

(definicja)

 

Funkcje przekleństw w komunikacji

 

Karta pracy Powiedz to inaczej – wersja 1

A/ (polecenie) Spróbujcie wyrazić poniższe treści bez użycia wulgaryzmów.

Oryginalny tekst

Tekst bez wulgaryzmów – rozmowa z kolegą

Tekst bez wulgaryzmów – rozmowa z rodzicem lub innym dorosłym

1. Znowu nam zadała na weekend. Chyba ją po ****ło!

   

2. Ja p *****lę! Nie zaliczyłem matmy.

   

3. Czuję się dziś ch ***wo.

   

4. Film był za *****ty!

   

B/ (polecenie) Wyszukajcie w Słowniku Wyrazów Bliskoznacznych i/lub Słowniku Synonimów zamienniki słów z gwiazdkami (***).

1.

 

2.

 

3.

 

4.

 

Karta pracy Powiedz to inaczej – wersja 2

(polecenie) Wyszukajcie tekst piosenki polskiej, w której są wulgaryzmy, a następnie napiszcie ją w nowej wersji pozbawionej niecenzuralnych słów. Postarajcie się wyrazić tę samą treść. Wyszukajcie w Słowniku Wyrazów Bliskoznacznych i/lub Słowniku Synonimów zamienniki wulgaryzmów.

Zmieniony tekst piosenki

 
Autor: Anna Kiełczewska
wychowawca, nauczyciel, trener rozwoju osobistego