Światowy Dzień Umiejętności Czytania (8 września) – scenariusz

Umiejętność czytania i pisania jest coraz częściej traktowana po macoszemu. Dowiedz się, jak motyw święta powstałego z inicjatywy UNESCO wykorzystać do przygotowania ciekawej lekcji bibliotecznej.

Uczestnicy: uczniowie szkół ponadpodstawowych.

Cele ogólne:

  • doskonalenie umiejętności czytania ze zrozumieniem,
  • wykorzystywanie posiadanych umiejętności w praktyce.

Cele szczegółowe, uczeń:

  • postrzega język jako wielofunkcyjne narzędzie komunikacji,
  • dąży do wzbogacania słownictwa,
  • czyta różne rodzaje tekstów,
  • testuje poznane strategie czytania ze zrozumieniem.

Materiały pomocnicze:

Materiał pomocniczy Szybka ankieta

Karta pracy Powiedz to inaczej

Karta pracy Rozwijanie umiejętności czytania

Materiał pomocniczy Jak ćwiczyć umiejętność czytania ze zrozumieniem.

Słowniki języka polskiego, Słowniki synonimów i wyrazów bliskoznacznych

Kartki i długopisy

3–4 duże arkusz do zadania w części „Slang nie wystarczy”

3 duże arkusze papieru i flamastry

Karteczki samoprzylepne w różnych kolorach

Czas trwania: 2 godziny

Przebieg zajęć

Czytam, nie czytam

1. Wprowadzenie – prowadzący podaje temat zajęć. Pyta: Jak myślicie, dlaczego wymyślono to święto?

2. Szybka ankieta – nauczyciel sprawdza, co uczniowie czytają i jak często to robią (Materiał pomocniczy Szybka ankieta).

Rozumiem, co czytam

1. Ćwiczenie – uczestnicy przeglądają przygotowany przez nauczyciela tekst publicystyczny z codziennej prasy, którego przeczytanie nie powinno zająć więcej niż 5 minut. Uczniowie zapisują w 3 zdaniach główny przekaz tekstu. Chętni odczytują swoje zdania, a nauczyciel udziela im informacji zwrotnych (np. Zrozumiałeś tekst i potrafisz przekazać jego sens./Udało ci się..., ale...). Może także zapytać: Czy tekst był łatwy? Co sprawiło wam największą trudność? Dlaczego?

2. Burza mózgów – uczestnicy zastanawiają się nad pytaniem: Jak przydaje się w życiu umiejętność czytania ze zrozumieniem? Nauczyciel zapisuje ich pomysły na dużym arkuszu papieru (np. rozumiemy treść dokumentów urzędowych, potrafimy wypełnić formularz, trafnie interpretujemy otrzymane maile, mamy większą wiedzę o świecie, możemy wyrobić sobie zdanie na jakiś temat w oparciu o poznane fakty, uczymy się krytycznego myślenia, lepiej wypadamy na egzaminach itp).

Slang nie wystarczy

1. Pogadanka – nauczyciel krótko mówi o języku używanym przez młodzież: jest mało urozmaicony i pełen słów/zwrotów slangowych, co sprawia, że obecnie użytkownicy języka znają coraz mniej słów. To z kolei utrudnia czytanie ze zrozumieniem.

2. Ćwiczenie w małych grupach – uczniowie podają przykłady słów najczęściej używanych w slangu młodzieżowym, np. rozkminić, sztos, ogarnąć, przypał, masakra, dawać okejkę/lajkować, epic, szacun. Nauczyciel zapisuje je na dużym arkuszu papieru. Następnie każda grupa wybiera 2 słowa i uzupełnia Kartę pracy Powiedz to inaczej.

3. Zadanie – na dużych arkuszach papieru przygotowanych przez nauczyciela uczestnicy zajęć doklejają karteczki samoprzylepne z wyszukanymi wcześniej synonimami i ich związkami frazeologicznymi. Po zakończeniu zadania każdy uczeń może zrobić zdjęcie wykonanych prac.

Przygotowanie arkusza: Nauczyciel rysuje szablon przypominający słońce: koło z odchodzącymi od niego promieniami. Na poszczególnych promieniach zapisuje wybrane przez uczestników słowa pochodzące ze slangu młodzieżowego. Uczniowie doklejają karteczki przy swoich słowach wypełniając w ten sposób promienie (jedno słowo – slag = karteczki w tym samym kolorze).

(I) Sposoby na skuteczne czytanie

1. Refleksja – uczniowie uzupełniają Kartę pracy Rozwijanie umiejętności czytania. Chętni dzielą się swoimi spostrzeżeniami z całą klasą. Na dużym arkuszu papieru nauczyciel zapisuje propozycje strategii, które uczniowie uznali za skuteczne.

2. Mini-wykład – nauczyciel rozdaje i omawia Materiał pomocniczy Jak ćwiczyć umiejętność czytania ze zrozumieniem.

3. Podsumowanie – uczniowie deklarują, co będą czytać w najbliższym czasie (np. lekturę z polskiego, coś związanego z zainteresowaniami) i które strategie przetestują.

Materiał pomocniczy Szybka ankieta

Nauczyciel zadaje pytania, a uczniowie odpowiadają przez podniesienie ręki. Nauczyciel szybko liczy głosy i przelicza je na procenty.

1. Kto czyta codziennie?

2. Kto czyta wyłącznie teksty na portalach społecznościowych?

3. Kto czyta gazety i czasopisma?

4. Kto czyta tylko wtedy, kiedy musi?

5. Kto zawsze rozumie wszystko, co czyta?

Karta pracy Powiedz to inaczej

(polecenie) Sprawdźcie znaczenie wybranych słów. Następnie wyszukajcie ich synonimy i związki frazeologiczne (kolokacje).

Słowo/Wyrażenie

Jego znaczenie (definicja)

Synonimy słowa i zwroty, w których można ich użyć

     
     

 

Karta pracy Rozwijanie umiejętności czytania

(polecenie) Jak ćwiczysz umiejętność czytania różnych tekstów i czytania ze zrozumieniem?

Moje strategie

Krótki opis

Skuteczność strategii

     
     
     
     
     
     

Materiał pomocniczy Jak ćwiczyć umiejętność czytania ze zrozumieniem.

1. Czytaj różnorodne teksty.

2. Czytaj teksty wydrukowane na papierze (np. książki, gazety, ulotki).

3. Znajdź swój rytm czytania.

4. Zadbaj o odpowiednie warunki (np. cisza, oświetlenie, wygodna pozycja ciała).

5. Określ cel czytania (np. znalezienie informacji, konieczność odpowiedzenia na pytania).

6. Przeczytaj tekst dwa razy: najpierw cały bez robienia przerw (wstępne rozpoznanie całości), następnie wolniej i z przerwami na „przetrawienie” treści (słowa kluczowe, główna myśl, kontekst).

7. Używaj słownika do sprawdzania znaczeń trudniejszych słów. Możesz je zakreślać na kolorowo w tekście, lub zapisywać na karteczkach samoprzylepnych.

8. Po zakończeniu czytania spróbuj streścić przeczytany tekst używając zawartych w nim kluczowych słów.

9. Ujmij treść tekstu w jednym zdaniu.

10. Podaj najważniejszą myśl, którą autor chciał przekazać.

11. Napisz/Zastanów się, czy podzielasz przedstawiony w tekście punkt widzenia wraz z uzasadnieniem.

12. Rozmawiaj z innymi o przeczytanym tekście (przekaż najważniejsze informacje, podziel się wrażeniami).

13. Poszerzaj zasób swojego słownictwa (np. czytaj różne teksty z tej samej dziedziny/na ten sam temat, parafrazuj, rób notatki, graj w scrabble).

14. Czytaj systematycznie.

Anna Kiełczewska
wychowawca, nauczyciel, trener rozwoju osobistego